Afrykamera 2011, cz. 3: Pogodna Afryka

Dzień trzeci festiwalu to filmy spod stempla Maisha Film Lab - "Jeśli my nie opowiemy naszych historii, to nikt inny tego nie zrobi!". I przyznam, że tych opowieści naprawdę warto wysłuchać. Świetnie zrealizowane produkcje, krótkie i długie, dotyczące spraw poważnych, przejmujących, ale opowiedziane lekko, wzruszająco i pogodnie. Zaczęliśmy ten wieczór od dwóch filmowych anegdotek by płynnie przejść do spraw mniej błahych i tych całkiem serio.

Dawa - Kenia

Zabawna historyjka o dwóch oszustach i ich niecnym przekręcie.

Zebu i fotoryba - Kenia
Równie króciutka produkcja, równie pogodna, choć już nie wywołująca salwy śmiechu, a raczej uśmiech. Pochwała sprytu. Dowód na to, że Afrykańczycy mają "europejskie" poczucie humoru.

Marzenie Elibidi - Kenia
Zdecydowanie film dnia, a dla mnie jak dotąd film festiwalu. Film-spektakl uliczny. Filmowy eksperyment - bardzo udany. Poglądowy, edukacyjny, co nie znaczy, że wyzbyty fabularnej strony. Poruszający.

Utrzymany w konwencji komediodramatu, a początkowo nawet farsy, spektakl uliczny sfabularyzowany na potrzeby kina. Porusza problem HIV i społecznej nie-akceptacji tego problemu. Powstał, by społeczności afrykańskich slumsów przekazać wiedzę na temat różnych mitów narosłych przez lata wokół AIDS. Niech to jednak nikogo nie zniechęca - strona dydaktyczna wcale nie bierze góry nad walorami estetycznymi. Oryginalny pomysł, by w filmie połączyć fragmenty spektaklu z sekwencjami filmowymi, a wszystko to uzupełnić rzutem oka na reakcje prawdziwej publiczności powoduje, że cała historia staje się kompletna. Część edukacyjna zostaje zamknięta w ramy publiczności lokalnej, której reakcje potęgują również efekt wzruszenia. To doskonale skuteczna manipulacja - widzowie spektaklu są autentycznie poruszeni, śmieją się, płaczą, są oburzeni - widz w kinie nie może się przed tym bronić. Jednocześnie łatwiej nam przełknąć momentami dość oczywistą dla europejskiego widza wiedzę o HIV, bo mamy przed oczami Tych ludzi - wiemy do kogo ten przekaz jest skierowany. Dla nas pozostaje warstwa poznawcza - jak się żyje w kenijskich slumsach (sam widok tych slumsów w Nairobi już zapiera dech), jak zachowuje się tamtejsza społeczność, jakie ma rozrywki, co ich cieszy, jak wyglądają tam romanse... Czego ja się dowiedziałem? Że kenijskie kobiety mają wspaniały uśmiech, że życie w slumsach może być (pomimo wszytko) radosne, że można być pogodnym nawet w obliczu takiego zagrożenia jak AIDS. Zatem, dla mnie również był to film poglądowy.

Komputer - Uganda
Krótki dokument o pewnym "genialnym-idiocie" rodem z książki Olivera Sacksa (patrz bliźniacy w: Mężczyzna, który pomylił swoją żonę z kapeluszem). Ten młody mężczyzna, który zakończył edukację w podstawówce i zdradza przejawy upośledzenia ma niesamowity talent do liczb. Potrafi przeliczyć każde, nawet najtrudniejsze zadanie, które ludzie chętnie zadają mu na ulicy. Otrzymuje w zamian za swoje występy jedzenie, a czasem pieniądze. Wypracował sobie całkiem skuteczny sposób na życie, a marzy o... tego nie zdradzę.

Na wyciągnięcie ręki - Uganda
Znów krótki dokument. Tym razem postać sympatycznej karlicy - kobiety, która wie czego chce i nie boi się po to sięgnąć (choć na pewno ma wszystko "wyżej" od nas). O tym, że trzeba mieć odwagę być sobą i spełniać marzenia. Znów muszę pochwalić twórców z kręgu Maisha - 10 minut, a naprawdę treściwy przekaz.

Kłopotliwa miłość - RPA
To chyba najcięższy z dzisiejszych filmów. Dokumentalny, biograficzny film o fotografce Zanele Muholi - aktywistce-lesbijce. Jej prace wywołują kontrowersje w RPA, nagie ciała homoseksualistów budzą oburzenie. Postać Zenele jest jednak tylko wymówką dla poruszenia tematu przemocy i nietolerancji wobec lesbijek w Afryce. Są bite, gwałcone (w wierze, że stosunek z mężczyzną leczy z homoseksualizmu) i spychane na margines. Zanele ma odwagę stanąć w ich obronie. Pokazuje swoimi fotografiami piękno i intymność związków kobiet... i wywołuje żarliwe reakcje. Przy okazji powraca znów temat apartheidu (właściwie tylko zasygnalizowany) - w kontekście tego, że w Południowej Afryce wciąż jest wiele spraw, z którymi tamtejsza ludność musi się zmierzyć. Całość zrealizowana ze smakiem i kunsztem.